အစားအေသာက္ေလာက္ လူနဲ ့မကင္းတာ အစားအေသာက္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ (အစာလည္းေဆး ေဆးလည္းအစာ) တို႔၊ (တန္ေဆး၊ လြန္ေဘး) တို႔လို စကားပံုေတြ ျဖစ္လာၾကတာေပါ့။ အစားအေသာက္က အာဟာရ အတြက္၊ က်န္းမာေရး အတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္သလို၊ တခါတရံ က်ေတာ့လည္း အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ေနထိုင္မေကာင္း ျဖစ္ရျပန္ပါ တယ္။ မအီမသာကေန အစာ အဆိပ္သင့္တာမ်ိဳး အထိ ျဖစ္တတ္ေပရဲ႕။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္ အစာေတြကျဖင့္ ဘာအခန္႔ မသင့္ ျဖစ္သလဲဆိုတာ သိထားရင္ ခ်င့္ခ်ိန္ႏိႈင္းဆ စားတတ္ၾကမယ္ လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။ အစာေတြ ေရွာင္ဖို႔ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အတိုင္းအထြာနဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္ႏိုင္ဖို႔ ပါ။

လတ္လတ္ ဆတ္ဆတ္ အရြက္ေတြ

မုန္ညင္း၊ ေဂၚဖီ၊ ဟင္းႏုႏြယ္ စတာမ်ိဳးေတြ အပါအဝင္ လူႀကိဳက္မ်ားၿပီး အစိမ္းစားေလ့ရွိတဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြ ပါ။ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့ စိုက္ခင္းထဲက ပါလာတတ္တဲ့ အညစ္အေၾကးေတြ၊ မသန္႔ရွင္းတဲ့ေရနဲ႔ ေဆးေၾကာထားတာေတြ၊ ကိုင္တြယ္သူရဲ႕ လက္မသန္႔ရွင္းတာေတြက အရြက္ေတြမွာ ေရာဂါပိုးေတြ ကပ္ၿငိေနတာပါ။ လက္ကို သန္႔ရွင္းေအာင္ ေဆးေၾကာ၊ အရြက္ေတြကို ေရသန္႔သန္႔နဲ႔ေဆး၊ အသားေတြ ကိုင္တြယ္ ခုတ္ထစ္တဲ့ စဥ္းတီတုံးကို အရြက္ေတြ အတြက္ မသံုး ဆိုတာေတြ လုပ္ရင္ျဖင့္ အဲဒီ အႏၲရာယ္က ကာကြယ္ရာ ေရာက္ပါတယ္။

ၾကက္ဥ

အဲဒီ ၾကက္ဥကလည္း Salmonella ဘက္တီးရီးယား ေရာဂါကို ပ်ံ႕ပြားေစပါတယ္။ ဒီပိုးက ၾကက္ဥအတြင္းမွာ ေပါက္ပြား ေနႏိုင္လို႔ပါ။ က်က္ေအာင္ ခ်က္ျပဳတ္ရင္ေတာ့ အႏၲရာယ္ မရွိပါဘူး။ အခုေခတ္ေပၚ ၾကက္၊ ငွက္ တုပ္ေကြး လိုမ်ိဳးေတြလည္း ၾကက္ဥကို မက်က္ပဲ စားရင္ ျဖစ္ေစတာပါပဲ။ ၾကက္ဥ မက်က္တက်က္ စားတာ၊ မုန္႔ေတြမွာလည္း ထည့္တာ မလုပ္မိဖို႔ လိုပါတယ္။ ၾကက္ဥေတြကို မစားသံုးေသးမီ ေရခဲ ေသတၱာမွာ သိမ္းဆည္းတာလည္း အေကာင္းဆံုး နည္းပါ။ ကိုင္တြယ္တဲ့ လက္ကို သန္႔ေအာင္ေဆးေၾကာဖို႔ လိုသလို ၾကက္ဥကိုလည္း ေဆးေၾကာ သန္႔စင္တာ အေကာင္းဆံုးပါ။

အသား

အသားေတြ ကေန ေရာဂါစံု ကူးစက္တတ္တာလည္း ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ပါ။ ၾကက္သားက အဆိုးဆံုးလုိ႔ သုေတသနေတြက ဆိုပါတယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ အမဲသားေပါ့။ အမဲသားကေန အႏၲရာယ္မ်ားတဲ့ ဘက္တီးရီးယား E.coli ကူးစက္တတ္ပါ တယ္။ အထူးသျဖင့္ ေသခ်ာက်က္ေအာင္ မခ်က္တဲ့ အသား၊ ၾကက္ဥ၊ ႏြားႏို႔၊ ပင္လယ္စာ အားလံုးက ေရာဂါပိုး ကူးစက္ေစတာပါ။ ေသေသခ်ာခ်ာ ေဆးေၾကာျပင္ဆင္ၿပီး က်က္ေအာင္ ခ်က္ထားတဲ့ အသားေတြကေတာ့ အႏၲရာယ္ ကင္းပါတယ္။

တူနာ ငါး

အခုေနာက္ပိုင္း က်န္းမာေရး အတြက္ စားသံုးဖို ့ ႏိႈးေဆာ္ၾကတဲ့ ဒီငါးကလည္း သတိထားစရာေတာ့ ရွိပါတယ္။ သူ႔မွာ Scombrotoxin ဆိုတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ တမ်ိဳး ကပ္ၿငိေနတတ္ တာမို႔ ေခါင္းကိုက္၊ ႂကြက္တက္၊ တကိုယ္လံုး နီရဲ ယားယံေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဖမ္းမိၿပီး လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္မွာ ၆၀ံ ဖာရင္ဟိုက္ အထက္မွာ ထားမိရင္ အဲဒီ အဆိပ္ေတြ ထြက္လာၿပီး ခ်က္ျပဳတ္လို႔လည္း မေက်ပ်က္ႏိုင္တာ ဆိုးတာပါ။ က်က္ေအာင္ ခ်က္တာက ေရာဂါပိုးေတြ ေသေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ အဆိပ္အေတာက္ေတြ အာနိသင္ မပ်ယ္ေစပါဘူး။ ပင္လယ္စာေတြ အတြက္ အႏၲရာယ္ မျဖစ္ေစတာက လတ္ဆတ္မႈပါ။ အေအးခန္းမွာ စနစ္တက် သိုေလွာင္ထားတဲ့၊ ခဲထားတဲ့ တူနားငါးေတြကိုသာ စားသင့္တာ ပါ။ တခ်ိဳ႕ေတာ့ ဖမ္းမိတာနဲ႔ စည္သြပ္ဘူး ျဖစ္သြားတာကေတာ့ စိတ္ခ်ရတာေပါ့။

ကမာ

တန္ဖိုးႀကီးၿပီး အရသာ ရွိလွတဲ့ ပုလဲဥတဲ့ ကမာေတြကလည္း ဒုကၡ ေပးတတ္ပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ သူတို႔ ခိုေအာင္းရာ ေရျပင္ရဲ႕ မသန္႔ရွင္းမႈ၊ ကိုင္တြယ္ရာမွာ မသန္႔ရွင္းမႈေတြ ေၾကာင့္ပါ။ ကမာကို က်က္ေအာင္ မခ်က္ရင္ လည္း Vibrio vulnificus ေခၚတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေၾကာင့္ ဝမ္းေလွ်ာ၊ ပ်ိဳ႕၊ အန္ စတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အာလူး

လူႀကိဳက္မ်ားၿပီး ကင္းလို႔ မရတဲ့ အာလူးကလည္း အေသအခ်ာ က်က္ေအာင္ ခ်က္ျပဳတ္ထားရင္ ေဘးကင္းတာ မ်ားပါတယ္။ မက်က္တက်က္ အာလူးေတြကေတာ့ အႏၲရာယ္ ရွိပါသတဲ့။ တျခား ေရာဂါပိုးရွိေနတဲ့ အသားေတြနဲ႔ ေရာေႏွာရာက ေနလည္း ကူးစက္ေစပါတယ္။ အာလူးေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ ေရာဂါေတြမွာ Listeria ၊ Shigella ၊ E.coli နဲ႔ Salmonella ဘက္တီးရီးယားေတြ အစံု ေတြ့ရတတ္ ပါသတဲ့။

ခ်ိစ္

ဒီအစားအစာကလည္း တျဖည္းျဖည္း မပါမျဖစ္လို ျဖစ္လာေနတာပါ။ စားေသာက္ဆိုင္ေတြ၊ အိမ္ေတြမွာ ခ်ိစ္ကေန ေရာဂါ ျဖစ္ရတတ္တာ ေတြ႔ရျပန္ပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ Salmonella နဲ႔ Listeria ေပါ့။ Listeria ေရာဂါပိုးက ကေလး ပ်က္က်တဲ့ အထိ ဆိုးရြားတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြ ခ်ိစ္ကို အထူးသျဖင့္ ေရွာင္သင့္တယ္ လို႔ ဆိုပါ တယ္။

ေရခဲမုန္ ့

လူအေတာ္မ်ားမ်ား ႏွစ္သက္ၾကတဲ့ အိုက္စ္ခရင္ ကလည္း Salmonella နဲ႔ Staphylococcus ဘက္တီးရီးယားေတြ ေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ တကယ္တမ္း ေလ့လာခ်က္ေတြ အရ ေရခဲမုန္႔ လုပ္ဖို႔ အသံုးျပဳတဲ့ ပစၥည္းေတြမွာ ေရာဂါပိုး ကပ္ၿငိလာတာေၾကာင့္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ႏို႔နဲ႔တကြ ပါဝင္တဲ့ ပစၥည္းေတြကို ပိုးသတ္တာ (Pasteurize) ေသခ်ာ မလုပ္လို႔ ျဖစ္ရတာပါ။ အထူးသျဖင့္ ၾကက္ဥ အစိမ္းေတြ သံုးတဲ့ ေရခဲမုန္႔က ပိုဆိုးပါသတဲ့။ ေရခဲမုန္႔ကို စနစ္တက် ပိုးသတ္တာက အစ အဆင့္ဆင့္ လုပ္မထားရင္ အႏၲရာယ္မ်ားပါတယ္။

ခရမ္းခ်ဥ္သီး

ခရမ္းခ်ဥ္သီး ကလည္း ဘက္တီးရီးယား ပိုးေတြ ေပါက္ပြားရာ ေရခံေျမခံ တခုပါ။ အစာ အဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစ ပါတယ္။ အစားအေသာက္ အတြက္ မျပင္ဆင္မီ အသီးေတြကို စီးေနတဲ့ ဘံုဘိုင္ေရလိုမ်ိဳးမွာ အေသအခ်ာ ေဆးေၾကာ ရပါမယ္။ ကိုင္တြယ္မယ့္ သူကလည္း လက္ကိုေရေႏြး၊ ဆပ္ျပာေတြနဲ႔ ေဆးေၾကာရပါတယ္။ အစိမ္း စားေသာက္မယ့္ အသီးအရြက္ေတြကို တျခားစားစရာေတြနဲ႔ ေရာထား၊ ထိထား မလုပ္ဖို႔လည္း လိုပါတယ္။

ပဲပင္ေပါက္

ပဲပင္ေပါက္ကလည္း ေရာဂါပိုးေတြ ေပါက္ဖြားဖို႔ အေျခအေနေကာင္းပါ။ သူ႔ကို အေညႇာင့္ေပါက္ေအာင္ ထားရတဲ့ ပူေႏြး စြတ္စို အေနအထားက ေရာဂါပိုးေတြ ေပါက္ပြားဖို႔ အႀကိဳက္ျဖစ္ေနလို႔ပါ။ ကိုယ္ခံအားနည္းပါးတဲ့ ကေလးသူငယ္နဲ႔ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြဆို စားဖို႔ေတာင္ မသင့္ပါဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအတိုင္း အစိမ္းစားတာကသာ အႏၲရာယ္ မ်ားၿပီး က်က္ေအာင္ ခ်က္လိုက္ရင္ေတာ့ ျပႆနာ မရွိလွပါဘူးလို႔ ဆိုၾကျပန္ပါတယ္။

ဖရဲသီး

ဖရဲသီးကလည္း သဘာဝ အရေတာ့ က်န္းမာေစတဲ့ အစားအစာ ျဖစ္ေပမယ့္ Salmonella နဲ႔ listeria တို႔လို ဘက္တီးရီးယားေတြ ေတြ႔ရတဲ့ အသီးပါ။ ဒါကလည္း အသီးကို မစားေသာက္မီ အခြံကို ေသခ်ာပြတ္တိုက္ ေဆးေၾကာ ေပးရင္ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါတင္မက အထဲက အသားေတြကို ထုတ္ၿပီး အျပင္မွာ တခုခုနဲ႔ ေရာစားတာ ကလည္း ေရာဂါပိုးေတြ ကပ္ၿငိဖို႔ အခြင့္အလမ္း မ်ားတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။

ႏို႔စိမ္း

ႏြားႏို႔ အစိမ္းေသာက္တဲ့ အေလ့အထေတြ ကေန ေရာဂါရတာပါ။ ႏို႔က ႏြားရဲ႕ ႏို႔အံုကေန ကိုယ့္ရဲ႕ စားပြဲေပၚ တန္းေရာက္လာတာ မ်ိဳးေပါ့။ ႏြားႏို႔ကို Pasteurized ေခၚတဲ့ ပိုးသတ္တာ၊ က်က္ေအာင္ က်ိဳခ်က္ေသာက္တာ မလုပ္ရင္ေတာ့ ႂကြယ္ဝတဲ့ ကယ္လ္ဆီယမ္ ဓာတ္ေတြနဲ႔ အတူ Salmonella , Campylobacter နဲ ့E.coli လို ဘက္တီးရီးယားေတြက ေပးတဲ့ ေရာဂါေတြပါ ပူးတြဲ ရရွိမွာပါ။ ႏို႔ကို အစိမ္း မေသာက္ရင္ ဒီအႏၲရာယ္က ကာကြယ္ၿပီးသား ျဖစ္မွာပါ။

စားေနက် အစားအေသာက္ေတြကေန ဒုကၡေပးတတ္တဲ့ အစာတခ်ိဳ႕ကို သိေလာက္ပါၿပီ။ ဒါကလည္း သူတို႔ရဲ႕ သဘာဝေၾကာင့့္ မဟုတ္ဘဲ ကိုင္တြယ္၊ ခ်က္ျပဳတ္၊ ျပင္ဆင္မႈေတြ စနစ္တက် လုပ္ရင္ျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္တာ ေတြ ့ရမွာပါ။ ႏွစ္သက္တဲ့ အစားအစာေတြကို သန္႔ရွင္းၿပီး က်က္ေအာင္ခ်က္ျပဳတ္ စားဖို႔သာ လိုပါတယ္။ အႏၲရာယ္ျဖစ္လို႔ လံုးဝ ေရွာင္က်ဥ္စရာ မလိုဘူးဆိုတာ အသိေပးလိုက္ရပါတယ္။ ။